A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC DIỆT CHUỘT VÀ ỐC BƯƠU VÀNG BẢO VỆ LÚA VỤ MÙA 2022

Hai đối tượng chuột và ốc bươu vàng là hai đối tượng dịch hại gây hại khá nặng đối với sản xuất lúa. Nhiều diện tích bỏ hoang mà nguyên nhân chính do chuột phá hại nặng. Cả hai đối tượng này đều không phát sinh theo lứa và khó dự tính dự báo được như các đối tượng sâu bệnh hại khác. Vì vậy, để diệt trừ hiệu quả cần hiểu được nguyên nhân, tập tính của từng đối tượng để có biện pháp diệt trừ hiệu quả nhất.

I. Đối với công tác diệt chuột

  1. Nguyên nhân và tập tính gây hại của chuột:

- Theo khảo sát, chỉ trong 1 năm, một cặp chuột cống sinh sản theo cấp số nhân sinh ra cả một bầy đàn con, cháu, chắt, chút chít cộng lại có thể tới 15.552 con! Nguyên do là chuột phát dục nhanh, số lần đẻ nhiều, thời gian mỗi lứa đẻ ngắn, số con mỗi lần đẻ đông. Ở điều kiện bình thường, chuột cống loại có thân hình tương đối nhỏ, có thể đẻ 2 – 8 lứa/năm; 20 ngày tuổi là mở mắt và có thể rời mẹ để sống độc lập. Chuột cống 2 – 3 tháng tuổi là có thể bắt đầu mang thai (bầu). Chuột là loài gặm nhấm. Chúng có thói quen gặm nhấm mọi thứ cây trồng, đồ dùng trong nhà ở bất cứ nơi nào nó cư trú, hoạt động. Đó là vì răng cửa chuột không ngừng mọc dài ra. Người ta thí nghiệm, đo đạc thì thấy rằng, mỗi năm răng cửa trên của chuột có thể dài ra trung bình 114,3 mm; còn răng cửa dưới dài ra trung bình 1.146,1mm. Cứ đà ấy, con chuột sẽ chết vì không sao ăn uống được. Nếu chỉ đào hang, rũi đất, nhấm hạt ngũ cốc dù răng có mài mòn đáng kể vẫn không triệt tiêu được tốc độ dài ra của răng cửa ấy. Vậy chuột phải gặm nhấm. Về lượng đồ ăn, mỗi con chuột ăn trong một ngày có thể hết số thức ăn nặng bằng cơ thể của nó. Chúng vừa ăn vừa phá, thậm chí phá hoại còn lớn hơn ăn gấp trăm lần.

-  Chuột là loài rất thông minh và di chuyển, kiếm ăn theo đàn. Chuột có thể đi xa từ 1 – 2 km để kiếm ăn. Trong đàn một con sẽ thử thức ăn nếu không có vấn đề thì cả đàn mới ăn. Do vậy, với tập tính này nên sử dụng loại thuốc gây chết từ từ với cơ chế chống đông máu sẽ làm chuột cồn cào như bị đói kích thích chuột ăn mồi càng nhiều hơn sau 2 – 5 ngày chuột mới chết, các con khác trong đàn không nghi ngờ sẽ ăn theo. Không nên sử dụng các loại thuốc gây chết ngay.

- Chuột luôn di chuyển theo đường cố định và đánh dấu đường đi. Vì vậy, cần rải bả gần đường đi của chuột sẽ tăng hiệu quả của bả tránh lãng phí mồi.

2. Biện pháp phòng trừ: Hiện nay, biện pháp chủ yếu của nông dân là quây nilon chắn chuột. Đây chỉ là biện pháp tạm thời và tác dụng trong thời gian rất ngắn. Khi chuột đã đục vào trong ruộng có thể làm ổ trực tiếp trên ruộng. Biện pháp hiệu quả nhất là tiêu diệt để hạn chế tốc độ sinh sản của chuột bằng các biện pháp sau:

-  Biện pháp canh tác: Phát quang bờ, bụi rậm, gò đống,... làm mất nơi cư trú của chuột đặc biệt ở những ruộng bỏ hoang, gần làng, khu công nghiệp, khu nghĩa trang,... thường xuyên bị chuột gây hại nặng.

- Biện pháp thủ công: Đào hang, đổ nước, hun khói, xông hơi bằng đất đèn, soi đèn, săn đuổi, ... chú ý không làm hư hại bờ vùng, bờ thửa, các công trình thuỷ lợi. Dùng các loại bẫy cặp (bẫy bán nguyệt), bẫy lồng sập, bẫy dính, sử dụng các loại mồi thích hợp như  thóc mộng, khoai lang, sắn tươi, ngô, cua, cá,... đặt bẫy ở gần đường đi của chuột, đặt cả ngoài đồng, trong nhà, trong kho tàng.

- Biện pháp sinh  học: Sử dụng thiên địch của chuột để diệt chuột như duy trì và phát triển đàn mèo, chó; bảo vệ các loài trăn, rắn, chim cú…

- Biện pháp hóa  học:

 Sử dụng các loại thuốc diệt chuột trong danh mục được phép sử dụng trong nông nghiệp của Bộ NN-PTNT với cơ chế chống đông máu như: Racumin0.75TP, killmou 2.5DP, Rat-K 2%D, CAT 0,25WP… ưu tiên sử dụng các loại thuốc ít độc hại với môi trường. Trộn với lúa mầm hoặc cám thực phẩm, tôm, cua cá… Đặt mồi trộn ở bờ ruộng nơi gần hang hoặc gần đường đi của chuột, trên bờ mương, chân đê, bờ ruộng để diệt chuột. Rải thử ít một hôm sau kiểm tra thấy chỗ nào chuột ăn nhiều thì rải tập trung vào điểm đó. Nơi đặt bả phải cách xa nguồn nước sinh hoạt, xa các bãi chăn thả gia súc, gia cầm. Đặt bả vào chiều tối và sáng sớm, hôm sau thu nhặt bả thừa và xác chuột chết đem chôn.

Lưu ý: Khác với dịch hại khác, việc tổ chức diệt chuột cần phải đồng loạt trong cả khu vực lớn, trong khu dân cư khu công nghiệp ngoài đồng ruộng, nếu chỉ diệt ở diện tích nhỏ thì sau một thời gian ngắn chuột ở khu vực xung quanh lại di chuyển tới sinh sôi nảy nở và tiếp tục gây hại. Diệt chuột cần tiến hành trong thời gian dài và tập trung vào các cao điểm như: lần 1 rải bả tập trung vào thời điểm 5 – 7 ngày sau khi lồng vặn rạ. Lúc này chuột ít thức ăn, nước trên ruộng cao hơn chuột di trú lên cao. Lần 2 rải sau cấy 10-15 ngày. Ngoài ra, trong cả vụ tùy mức độ gây hại có thể rải bổ sung thêm.

II. Đối với ốc bươu vàng

  1. Nguyên nhân và tập tính gây hại của ốc bươu vàng:

Ốc bươu vàng là một sinh vật có nguồn gốc từ Nam Mỹ, có tên khoa học là Pomacea canaliculata Lamarck, được nhập vào Philippines qua Đài Loan từ năm 1982 - 1984 sau đó lan tràn qua các nước khác ở châu Á, trong đó có Việt Nam. Trái với mong muốn ban đầu là làm nguồn dinh dưỡng thực phẩm (protein) cho con người, ốc bươu vàng đã trở thành đối tượng dịch hại nguy hiểm đối với các vùng sản xuất lúa nói riêng, cây trồng nói chung và cần phải diệt trừ để bảo vệ mùa màng.

Ốc bươu vàng có thể sống dưới nước hay trên cạn nhờ có khe mang và cơ quan giống phổi. Chúng có thể sống nhiều tháng trong điều kiện khô hạn bằng cách đóng nắp và vùi sâu trong đất, nên giai đoạn này được gọi là khoảng thời gian ngủ của ốc. Khi gặp nước, chỉ cần một đêm là chúng hoạt động trở lại bình thường. Đặc biệt, chúng có thể tồn tại trong môi trường ô nhiễm, thiếu oxy nhờ có ống thở. Ốc bươu vàng con cũng có thể sống trong nước ở nhiệt độ từ 0 - 32oC và sống trong đất khô 6 tháng khi điều kiện tự nhiên thiếu nước. Trong điều kiện nước mặn 0,5 – 0,6%, ốc bươu vàng vẫn gây hại; khi độ mặn lên 0,8% thì ốc sẽ chết 100% trong vòng 3 ngày

Ốc cái từ 2 - 3 tháng tuổi bắt đầu sinh sản. Mỗi ổ khoảng 200 - 300 trứng trong khoảng 3 giờ. Nếu điều kiện thích hợp, số lượng trứng có thể lên tới 500 - 600 trứng/ổ. Mỗi chu kỳ đẻ của chúng gồm 10 - 12 ổ, nên số lượng lên tới khoảng 1.000 – 1.200 trứng/ tháng.

Khi ốc bươu vàng phát triển ở mật độ cao có thể làm ruộng mất trắng, làm thiệt hại về giống, phải cấy, sạ lại nhiều lần, ruộng lúa sinh trưởng không đồng đều khó khăn cho việc chăm sóc và thu hoạch, ảnh hưởng đến năng suất lúa. Nếu mật độ 6 - 10 con ốc bươu vàng /m2 thì ruộng lúa sẽ mất trắng sau 1 ngày đêm.

  1. Biện pháp phòng trừ

Biện pháp thủ công:

- Làm đất kỹ bằng phẳng, tránh chỗ trũng nước.

  • Có thể sử dụng thức ăn như lá đu đủ, xơ mít, lá khoai, súng... dẫn dụ tập trung ốc bươu vàng để dễ thu gom hơn. Các loại lá bó thành từng bó để ở góc ruộng, gần bờ; sau 12 - 24 giờ, dùng rổ, rá xúc lên để bắt ốc.
  • Đặt lưới, phên tre chặn mương nước vào ruộng, ngăn ốc xâm nhập và bắt ốc dễ dàng.
  • Cắm các cọc tre, sậy ở những chỗ ngập nước, mương kênh tưới để thu hút ốc đẻ trứng, thu lượm (7 – 10 ngày/ lần) và phá các ổ trứng dễ dàng.

Biện pháp sinh học, canh tác:

  • Thả vịt vào ruộng ăn ốc non và trứng ốc.
  • Sử dụng giống tốt có tỷ lệ nẩy mầm cao. Bón cân đối, bón sớm tập trung sử dụng các loại phân có bổ sung thêm Zn để giúp cây lúa non mọc khoẻ, cứng cáp và giảm thấp số lượng ốc bươu vàng gây hại.
  • Thỉnh thoảng rút nước ra khỏi ruộng, giữ mực nước thấp 2 - 3 cm nhằm hạn chế ốc di chuyển và phá hại.

Biện pháp hóa học:

Phun ngay sau khi làm đất lần cuối, bùn còn đục ốc bị sặc bùn nổi lên nhiều hoặc ngay ngày đầu sau cấy. Nếu mật độ còn cao phun lần 2 khi cho nước vào ruộng lần đầu tiên (kết hợp bón phân thúc đợt 1). Khi phun thuốc cần lưu ý ruộng phải xâm xấp nước (khoảng 3 – 5 cm) hoặc không quá 10 cm và giữ nước trong ruộng ít nhất 4 - 5 ngày để diệt ốc còn sót lại. Sử dụng thuốc vào sáng sớm hoặc chiều mát khi ốc hoạt động mạnh.

Trạm khuyến nông Tiền Hải

                                                                 KS. Lại Thị Trung


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Thăm dò ý kiến
Theo bạn thông tin nội dung của website thế nào?
Thống kê truy cập
Hôm nay : 412
Hôm qua : 917
Tháng 08 : 7.691
Năm 2022 : 127.280