Tin chính trị
Trai gái một niềm non với nước….

Ngày cập nhật: 13/10/2017

    Tháng mười. Vừa mới qua trung thu lại đến những ngày mưa tầm, mưa tã. Đài báo gió mùa đông bắc sắp về. Mà lòng người Đông Lâm như có lửa cháy mấy hôm nay, nghẹn ngào nhắc cảnh “Trai gái một niềm non với nước/ Tiếng thơm muôn thuở thác như còn”...


Đình làng tổ chức dâng hương nhân kỷ niệm 87 năm ngày truyền thống.

Theo giới thiệu của lãnh đạo địa phương, tôi đến Đình làng Nho Lâm, gặp ông Lương Xuân Bang- người kể sử làng. Ông Bang đang tất bật chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 87 năm ngày truyền thống 14/10. Mà không chỉ có ông Bang, hầu như người Đông Lâm (Tiền Hải) nào cũng vậy, sục sôi khí huyết, tràn đầy niềm tự hào về một vùng quê cách mạng.


Ông Lương Xuân Bang- được gọi thân mật là " người kể sử làng"

Đã 87 năm rồi, Ông Bang bắt đầu câu chuyện, các cụ hầu hết đã thành người thiên cổ. Con cháu nay, vì cảm ân nghĩa ông cha tạo dựng cơ đồ mà cất công gắng sức. Ông đã đi nhiều nơi, hỏi nhiều người, nghiên cứu nhiều tài liệu để có được một bức tranh chân thực nhất, sống động nhất về ngày 14/10 năm ấy. Câu chuyện tự nhiên, rõ mồn một  như mới diễn ra ngày hôm qua.

Cách đây 87 năm, phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh bị kẻ thù tập trung khủng bố với khẩu hiệu khát máu “ hữu Nghệ Tĩnh bất phú, vi Nghệ Tĩnh bất bần” có nghĩa là: có Nghệ Tĩnh cũng không giàu, mà không có Nghệ Tĩnh cũng không nghèo. Như vậy, đồng bào Nghệ Tĩnh đã bị kẻ thù loại ra khỏi vòng pháp luật. Chỉ trong ngày 12/9/1930, hơn 8000 người thuộc hai huyện Hưng Nguyên, Nam Đàn đi biểu tình, địch xả súng bắn chết 217 người, 116 người bị thương. Trước tình hình ấy, Trung ương Đảng chỉ thị cho các xứ ủy, khu ủy và các tỉnh ủy phải khẩn trương lãnh đạo quần chúng đấu tranh ủng hộ Xô viết Nghệ Tĩnh. Sau khi nghiên cứu kỹ tình hình, tỉnh ủy Thái Bình giao nhiệm vụ nặng nề nhưng rất vinh quang cho nhân dân 3 làng Nho Lâm, Thanh Giám, Đông Cao là nơi có chi bộ ra đời sớm nhất, có số đảng viên đông, các đoàn thể mạnh, nhân dân có truyền thống kiên cường đấu tranh chống áp bức bóc lột, để tổ chức biểu tình ủng hộ Xô viết Nghệ Tĩnh.

Ngày 7/10/1930, đảng viên 3 làng họp tại nhà cụ Vũ Nhu- bí thư chi bộ Đảng đầu tiên ở Đông Lâm. Ngày 11/10/1930 tổ chức “khoáng đại hội nghị” tại nhà cụ Lương Đán, thống nhất mục tiêu, biện pháp và hình thức đấu tranh. Hội nghị đã thành lập các ban như Ban vận động, Ban trật tự, Ban tự vệ, Ban cổ động… và chọn ngày 23-8 năm Canh Ngọ (tức 14/10/1930)- ngày diễn ra phiên chợ huyện để hành sự. Cụ Phan Ái người làng Nho Lâm được giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ huy cuộc biểu tình.

Đúng giờ rần, đầu trống canh năm ngày 23-8 năm Canh Ngọ, trời thu vằng vặc, sau tiếng trống lệnh đầu tiên, tiếng tù và, tiếng loa là tiếng pháo nổ ran. Ngoài đường, tiếng gọi nhau kẻ chạy, người đi, dân làng Nho Lâm với khăn áo đàng hoàng, chững chạc tập trung đông đủ tại sân Đình Nho Lâm. Đoàn người mang theo khẩu hiệu Không được đàn áp dân cày Nghệ Tĩnh- Trả lại tiền đào sông Cốc Giang – Phá tư điền gián thành công điền quân cấp – Yêu cầu giảm sưu thuế, xóa bỏ việc bắt muối, bắt rượu- Ủng hộ liên bang Xô viết. Đúng như lời hẹn trước, đoàn biểu tình của Nho Lâm, Thanh Giám (Đông Lâm) đi đến ngã ba Trái Diêm thì gặp đoàn Đông Cao (Tây Tiến). Cụ Ngô Duy Phớn cùng cụ Phan Ái chỉ huy cuộc biểu tình, dẫn đoàn hơn 700 người tiến về phía huyện đường. Đến huyện đường, tên tri huyện Phan Huy Tiếp hoảng sợ bỏ trốn. Cổng huyện đường đóng chặt. Cụ Lương Thị Nguyệt, người con gái làng Nho Lâm bắc ghế đứng lên nói to: “Hỡi anh em binh lính, anh em không nên đàn áp dân cày. Anh em sát cánh kề vai với công nông, đoàn kết một lòng đấu tranh đòi quyền lợi. Anh em hãy ủng hộ chúng tôi”.

Trước khí thế đấu tranh của đồng bào, họn lính hoang mang, lúc đầu chúng nấp trong cổng nói vọng ra: “Yêu cầu đồng bào giải tán”. Sau chúng bắn chỉ thiên hăm dọa. Nghe tiếng súng nổ, tinh thần đấu tranh của đồng bào lại sôi nổi hẳn lên. Đoàn người tiến sát vào cổng huyện đường. Trước tình thế đó, tên lục sự Bế Văn Khánh hèn nhát cho lính bắn thẳng vào đoàn người biểu tình làm 9 người hy sinh tại chỗ. Đó là cụ Đầu Vũ Ngột, Đầu Vũ Đào làng Đông Cao, cụ Lương Sảng, Vũ Thị Thiệm, Tô Xuân làng Nho Lâm, cụ Phan Châm, Trần Năng, Nguyễn Bỉnh, Bùi Thị Quẹt làng Thanh Giám. Máu nhuộm đỏ đất nơi các cụ nằm. Cụ Lương Sảng khi ấy mới 19 tuổi. Cụ Bùi Thị Quẹt thì vẫn đang trong thời kỳ trăng mật. Cụ Phan Châm mới tuổi 12. Cụ Vũ Thị Thiệm là con gái cụ Vũ Nhu. Ở những lứa tuổi ấy, tình cảm ấy mà họ không một chút run sợ, một lòng đi theo cách mạng. Có người bọ thương nặng, trước khi trút hơi thở cuối cùng còn hô vang: “Đảng cộng sản Đông Dương vạn tuế - đả đảo bọn tay sai bán nước”.  Bên cạnh những người chết, bọn địch còn bắn bị thương 13 người, bắt 40 người trong đó có cụ Phan Ái người trực tiếp chỉ huy cuộc biểu tình.